عضویت    ورود
ورود به سایت
» صفحه نخست » اخبار شهرستان » معرفی شهرستان اهر
تعداد بازدید: 2664 تاریخ انتشار: 23 اردیبهشت 1393 - 09:14 کد خبر: 3775

معرفی شهرستان اهر

 

 

 

اَهَرْ یکی از شهرهای شمالی استان آذربایجان شرقی و مرکز شهرستان اهر است. این شهر، با جمعیّت ۹۲٬۷۸۲ نفر، به عنوان پنجمین شهر پرجمعیت استان پرجمعیت استان آذربایجان شرقی پس از شهرهای تبریز، مراغه، مرند و میانه محسوب می‌گردد.
شهر اهر بزرگ‌ترین شهر منطقهٔ ارسباران است و به عنوان مرکز این منطقه شناخته می‌شود.

وجه تسميه و پيشينه تاريخي
اهر، دژ قوم ماد و رودخانه ارس مرز دولت ماد بود. اهر از شهرهای قديمی آذربايجان است. اين شهر قبل از اسلام اوزانلار نام داشت و به نام ميمد نيز مشهور بود. بعد از ظهور اسلام به نام اهر يا اهريچ خوانده شد كه حاكم نشين قره داغ بود. در سال 23 هجری قمری در زمان خليفه دوم، قوای اسلام به فرماندهی بكربن عبدالله به اين منطقه دست يافتند. در زمان خلافت عباسيان از سال 200 تا 222 هجری قمری بابك خرمدين در آذربايجان بر عليه خليفه عباسی (معتصم) قيام كرده قريب به 20 سال در مقابل سپاهيان خليفه مقاومت نمود و حماسه ها آفريد. او بزرگ ترين سرداران عرب و سپاهيان اش را كه بيش از 250 هزار نفر بودند نابود كرد.
در زمان حكومت شهر ياران گمنام (كنگريان، جستانيان، آل مسافر، رواديان) شهر اهر در رديف سرزمين قهرمانان استقلال طلب ايران بود. پس از حكومت سلجوقيان و خوارزمشاهيان، در زمان اتابكان، شهرستان اهر مركز حكومت اولاد جهان پهلوانان، اتابک آذربايجان بود و تعدادی از آنان به نام مالک اهر در ارسباران حكومت كردند.

در زمان حكومت صفويه جنگ سختی بين مردم اهر و ايل بايبوردلو با قشون عثمانی در محل معروف به قانلی گول در جنوب اهر اتفاق افتاد. در دوره قاجاريه و جنگ های ايران و روس شهر اهر مركز فرماندهی عباس ميرزا نايب السلطنه بود. در سال 1228 قمری در بيماری وبای تبريز كه عده بی شماری تلف شدند، محمد شاه مدتی در اهر اقامت داشت و به امور آذربايجان رسيدگی می كرد. مظفرالدين شاه قاجار در سفری به ارسباران بعضی مناظر طبيعی اروپا را با نقاط دل انگيز اين منطقه مقايسه كرده است. این منطقه در برگیرنده ی شهرها، بخش ها و روستاهای زیادی است و امروزه یکی از آبادترین نواحی استان آذربایجان شرقی به شمار می رود.


مشخصات جغرافیایی
شهر اهر در ارتفاع ۱۳۶۰ متر از سطح دریا قرار گرفته‌است. این شهر در منطقه‌ای کوهستانی واقع شده و کوه‌های شیور در شمال شرق، بزکش در جنوب و قاشقاداغ در جنوب شرق آن قرار گرفته‌است. رودخانهٔ کیچیک‌چای از داخل، اهرچای از جنوب و علیرضاچای و رنگول‌چای از غرب اهر می‌گذرند. سد ستارخان اهر، در ۱۵ کیلومتری غرب شهر، این رود خانه بسته شده است. از لحاظ تغییرات آب و هوایی، بیشینهٔ دمای اهر در فصل تابستان ۳۴ درجهٔ سانتی‌گراد بالای صفر و کمینهٔ دمای آن در فصل زمستان ۲۷ درجهٔ سانتی‌گراد زیر صفر است؛ همچنین میانگین بارش سالانهٔ اهر ۳۱۰ میلی‌متر گزارش شده‌است.


قدمت تاریخی
آثار و شواهد و سنگ نوشته های موجود حاکی از این است که این شهر یک منطقه ی باستانی است؛ شاید معتبرترین مدرک بر اثبات تاریخ این منطقه سنگ نوشته ی اورارتویی موجود در روستای سقندل واقع در 38 کیلومتری اهر می باشد که تاریخ منطقه را به 800 سال قبل از میلاد مسیح ارتباط می دهد.


تقسيمات کشوري
شهرستان اهر در سال 1323 تاسیس و بر اساس آخرین تقسیمات کشوری، این شهرستان از بخش مرکزی شهر اهر تشکیل یافته و دارای 6 دهستان بوده به طوری که 6 دهستان قشلاق به مرکزیت روستای تازه کند، دهستان گویجه بل به مرکزیت روستای خونیق، دهستان اوچ هاچا به مرکزیت روستای یخفروزان، دهستان آذغان به مرکزیت روستای آذغان، دهستان بزکش به مرکزیت روستای کرنگاه و دهستان ورگهان به مرکزیت روستای ورگهان در تابعیت بخش مرکزی شهر اهر قرار دارند.
لازم بذکر است؛ در تاریخ 03/05/1392 بخش هوراند با ارتقا به فرمانداری، از شهرستان اهر جدا شد.

 
زبان و لهجه مردم اهر
زبان گفتاری مردم زبان ترکی آذربایجانی است که متعلق به شاخه غربی گره جنوبی - غربی (اغوز) خانواده زبان‌های ترکی می‌باشد. که این  زبان در مناطق با گویش های متفاوتی ادا می شود. اغلب مردم، بعلاوه، با زبان فارسی آشنایی دارند.

صنايع و معادن
انواع صنايع كارگاهی و دستی در اين شهرستان فعاليت دارند. عمده ی صنايع كارگاهی اين شهرستان عبارتند از: آرد سازی، موزاییک سازی، ريسندگی خامه قالی، چوب بری، شن و ماسه شویی، جوراب بافی، جعبه سازی،‌ آجر پزی، تانكرسازی، سنگ بری و ماكارونی سازی.

مهم ترين معادن موجود در حوالی شهرستان اهر نيز عبارتند از: چهار معدن مس در نواحی شمالی اهر، معدن آهک با ميزان استخراج قابل توجه در هشت كيلومتری شمال خاوری اهر، معدن سيليس و معدن سنگ های ساختمانی.


کشاورزی و دام داری
شهرستان اهر در منطقه ای كشاورزی قرار گرفته است و در زمينه ی كشاورزی، دام پروری و باغ داری از رونق به سزایی برخوردار است. غلات، حبوبات، علوفه، سيب زمينی، پنبه، ذرت، برنج از محصولات این ناحیه است.

منابع و محصولات جنگلی اين شهرستان نيز دارای اهميت زیادی است. شهرستان اهر به علت شرايط جغرافيايی مساعد و بهره مندی از مراتع خوب و غنی، از طرف عشاير به عنوان ييلاق مورد استفاده قرار می گيرد.

پرورش دام در اين شهرستان شامل گوسفند، بز، گاو (اصيل بومی و دو رگه) گاو ميش، شتر و اسب می شود.

پرورش طيور به دو شيوه ی مدرن و سنتی انجام می گيرد که روش مدرن تنها شامل مرغ، و روش های سنتی شامل مرغ، خروس، غاز، بوقلمون، اردک می شود.

پرورش زنبور عسل نيز در شهرستان اهر رواج داشته و تعداد زیادی کندوی مدرن و سنتی در این ناحیه وجود دارد.


محله های قدیمی
در گذشته مجموعه شهر اهر از سه محله تشکیل می شده است: کوی ساداتلو، کوی نخجوانلو و کوی باغبانلو. هر سه محله مسکونی بوده و در حدفاصل آنها باغات انبوهی وجود داشته است.
حاکم شهر درمحلی معروف به قلعه می نشسته است که متاسفانه امروزه هیچ آثاری از عمارت وبنای مربوط به آن باقی نمانده ولی از شواهد و قرائن خصوصاً روایات قدیمی ها پیداست که عمارت آن در محله قلعه قاپوسی بوده است. (این محله هنوز هم به همین نام خوانده می شود)          

آب شهر از تعدادی قنات تامین می شده که در محله های مختلف شهر وجود داشته و آب قنات ها را معمولاً ازطریق جوی های واقع در معابر عمومی جهت استفاده عموم و آبیاری باغات داخل شهر جاری می کردند. امروزه هیچ اثری ازاین قنات ها بچشم نمی خورد و تقریباً همه آنها ازبین رفته است.

با توجه به ارتفاع سطح بنای بقعه شیخ شهاب الدین بسیار بعید می نماید بدون استفاده از پمپ، زمانی توانسته باشند آب رودخانه اهر چای را بر روی اراضی اطراف بقعه شیخ شهاب الدین سوارکنند. بناءً دراخباربه اینکه، آب قنات محله چلب وردی را ازمنتهی الیه شمال شهر، برای تامین مصرف آب در بقعه و درختان اطراف آن به جنوبی ترین نقطه شهرمی برده اند، تردیدی روا نیست.

علاوه بر قناتهای داخل شهر، باغات اطراف شهر از آب رودخانه اهر چای تامین می شده است. یادآوری تعداد و انبوهی این باغات و اتصال آنها به باغات داخل در محدوده محلات شهر، می تواند گوشه ای از عظمت از دست رفته و آبادانی و عمران زایدالوصف شهر اهر را در دورانهای قبل در خاطره ها زنده کند؛ زیرا با گسترش بی رویه شهر و افزایش افسار گسیخته جمعیت درآن، روز بروز از تعداد و مساحت این باغات کاسته شده و امروزه ساکنین شهر اهر را در مقایسه با شهرهای مشابه، از نعمت درآمد و سایر برکات باغ های حاشیه شهری محروم و بی نسیب نماید.

در جوار رودخانه اهرچای هنوز آثار و بقایای باغات و اراضی بزرگ آبی بچشم می خورد که در روزگاری نه چندان دور، عمده ترین محل درآمد و معیشت ساکنین محله باغبانلو درحاشیه جنوبی شهر بوده است.


می توان تصور کرد روزگاری نه چندان دور، ده ها کاروان و صدها مسافر از اقصی نقاط ارسباران برای دادوستد به شهر اهر وارد و خارج می شده اند، مسافران بسیاری که در بازارها و معابر اهر برای تهیه مایحتاجشان تردد و در مغازه ها و تجارتخانه های شهر خرید وفروش می کرده اند.

دلیل بر این ادعا وجود مسافرخانه ها و مهمانخانه های متعدد درسطح شهر بوده است.

 
محصولات
بافت و ترکیبات کانی موجود در خاکهای منطقه ی اهر و همچنین وجود جلگه ها در این منطقه بستر مناسبی برای فعالیتهای کشاورزی و باغی است از جمله محصولات کشاورزی این منطقه می توان به گندم، جو، ذرت، عدس، و گاها در مناطق آب دار ( مانند روستای نقدوز) کشت برنج اشاره نمود.
از محصولات درختی این منطقه سیب سرخ و سیاه (قره قرمزی آلماکه بیشتر صادراتی است و به کشورهای اروپایی صادر می شود و گاها فقط یک عدد از این سیب نیم کیلو وزن دارد )، زردآلو،هلو، به،و از سیفی جات می توان گوجه فرنگی، هندوانه، خربزه، کدو و... نام برد.


صنایع دستی و سوغات
وجود هنرمندان زبر دست منطقه در رشته های مختلف صنایع دستی اهر را زبانزد عام و خاص نموده است. از جمله صنایع دستی می توان به فرشهای طبیعی و گبه ها، ورنی، جاجیم، گلیم، خورجین، بندبافی، مفرش، جوراب، شال، پالاز، صنایع چوبی، سازه های موسیقی و ... اشاره نمود.

از مشهورترین سوغات اهر نیز می توان به سیب سرخ و سیاه (قره قرمزی آلما )، شیرینی اهری، عسل طبیعی ارسباران، رشته پلویی روستای دیزبین، گیلاس افیل، نان یوخا، و نان یتی قات اشاره کرد.

 


 

بازديد کننده گرامي ، بنظر مي رسد شما عضو سايت نيستيد
پيشنهاد مي کنيم در سايت ثبت نام کنيد و يا وارد سايت شويد .
نظر دهید
نام شما :
ایمیل شما :


دو کلمه ای را که در تصویر
مشاهده می کنید وارد کنید :